Prawidłowa organizacja zaplecza sanitarnego na budowie to jeden z fundamentów legalnej i wydajnej inwestycji budowlanej. Niewłaściwe rozmieszczenie, zbyt mała liczba kabin lub zaniedbanie higieny stanowią rażące naruszenie przepisów Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BHP). Ten przewodnik krok po kroku to praktyczna checklista, która pomoże Ci zaplanować i utrzymać sanitariaty w pełnej zgodności z obowiązującymi normami.
Krok 1. Zapoznanie się z przepisami dotyczącymi zaplecza sanitarnego
Pierwszym etapem jest zapoznanie się z aktualnymi przepisami BHP dotyczącymi zaplecza sanitarnego na budowie. Najważniejsze wytyczne określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych.
Zgodnie z przepisami, na każdym placu budowy należy zapewnić:
- toalety (WC) w odpowiedniej liczbie, dostosowane do liczby pracowników,
- umywalnie lub kontenery sanitarne z dostępem do wody,
- miejsca do przechowywania odzieży roboczej i ochronnej,
- dostęp do środków czystości i dezynfekcji.
Brak takiego zaplecza może skutkować karą nałożoną przez Państwową Inspekcję Pracy – nawet do 30 000 zł.
Krok 2. Określ liczbę pracowników i rodzaj robót
Liczbę wymaganych ustępów (kabin WC) oblicza się na podstawie maksymalnej liczbę pracowników zatrudnionych na jednej, najliczniejszej zmianie, z rozróżnieniem na płeć. To bardzo ważne, ponieważ nawet jeden pracownik ponad limit obliguje do dostawienia kolejnej jednostki.
| Płeć pracownika | Liczba jednostek | Wymóg absolutny |
| Mężczyźni | 1 toaleta i 1 pisuar na każde 30 osób | Należy zaokrąglać zawsze w górę |
| Kobiety | 1 toaleta (miska ustępowa) na każde 20 osób | Należy zaokrąglać zawsze w górę |
Przykład: Jeśli na jednej zmianie pracuje 45 mężczyzn i 8 kobiet, musisz zapewnić: 2 kabiny WC dla mężczyzn (ponieważ 45 > 30), 2 pisuary dla mężczyzn, oraz 1 kabinę WC dla kobiet (ponieważ 8 < 20, ale musi być co najmniej jedna).
Na placu budowy powinna znajdować się również toaleta przystosowana dla osób z niepełnosprawnościami.
Wymogi dotyczące umywalni i natrysków
Oprócz samych kabin WC należy zaplanować odpowiednią liczbę umywalek. W przypadku ustępów sezonowych, czyli najczęściej stosowanych toalet przenośnych, przepisy nakazują zapewnienie co najmniej 1 umywalki na 2 kabiny ustępowe, przy czym musi być co najmniej jedna umywalka w części dla kobiet i jedna w części dla mężczyzn. Umywalki powinny być zasilane zarówno ciepłą, jak i zimną wodą.
Jeśli roboty budowlane powodują silne zabrudzenie ciała (np. prace ziemne, betoniarskie), konieczne jest uwzględnienie natrysków. Powinna przypadać co najmniej 1 kabina natryskowa na każdych 8 pracowników najliczniejszej zmiany.
Krok 3. Zaplanuj rozmieszczenie sanitariatów
Liczba kabin jest ważna, ale równie krytyczne jest ich rozmieszczenie toalet i umywalni na placu budowy. Przepisy BHP wyraźnie określają maksymalną odległość od stanowiska pracy, co ma bezpośredni wpływ na wydajność i komfort pracowników. Warto pamiętać, że:
- toaleta nie może być dalej niż 125 metrów od stanowiska pracy,
- w przypadku prac liniowych (np. drogowych) dopuszcza się maksymalnie 250 metrów,
- dostęp do WC musi być bezpieczny, a sama kabina umieszczona na utwardzonej, równej nawierzchni,
- kabiny należy ustawić tak, by nie kolidowały z ruchem pojazdów ani strefami składowania materiałów.
Krok 4. Wybierz odpowiedni typ sanitariatów
Na budowach stosuje się kilka rodzajów zaplecza sanitarnego:
- toalety przenośne (kabiny WC) – mobilne, łatwe do przestawienia, idealne na mniejsze inwestycje,
- kontenery sanitarne – lepsze dla dużych budów, oferują umywalki, pisuary i dostęp do wody,
- moduły socjalne – połączenie toalet, szatni i pomieszczeń do odpoczynku.
Wybór lekkich, przenośnych kabin sanitarnych (zamiast ciężkich kontenerów) jest często jedynym sposobem na utrzymanie ciągłej zgodności z wymogami odległościowymi wewnątrz dużego, powstającego obiektu. Wszystkie rozwiązania powinny zapewniać odpowiednią wentylację, oświetlenie i prywatność, a także dostęp do środków higienicznych:
- stały zapas papieru toaletowego,
- mydło w dozownikach,
- ręczniki papierowe lub suszarki do rąk.
Warto skorzystać z usług wyspecjalizowanego dostawcy, który oferuje wynajem i pełną obsługę toalet przenośnych oraz kontenerów sanitarnych.
Krok 5. Ustal harmonogram serwisu i czyszczenia
Regularny serwis sanitariatów to niezbędny element utrzymania czystości i zgodności z przepisami. Toalety przenośne powinny być:
- opróżniane i czyszczone co najmniej raz w tygodniu,
- dezynfekowane i uzupełniane w środki czystości,
- poddawane bieżącej kontroli stanu technicznego.
Przy większej liczbie użytkowników warto ustalić częstszy harmonogram serwisu – np. dwa razy w tygodniu. Firmy takie jak WC Serwis zapewniają pełną obsługę: wywóz nieczystości, dezynfekcję, uzupełnianie papieru i płynów.
Krok 6. Przygotuj dokumentację i kontroluj zgodność z przepisami
Warto pamiętać, że każda budowa może zostać w dowolnej chwili poddana kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, która sprawdza m.in.:
- liczbę i stan techniczny sanitariatów,
- częstotliwość ich serwisowania,
- dostępność środków higienicznych,
- zgodność z wymogami dotyczącymi odległości i dostępności.
Dlatego warto prowadzić prostą dokumentację serwisową – harmonogramy, potwierdzenia wywozu nieczystości czy raporty czyszczenia. Takie zapisy stanowią dowód, że inwestor wypełnia swoje obowiązki zgodnie z przepisami.
Kluczowe obowiązki pracodawcy
Dobrze zorganizowane zaplecze sanitarne na budowie to podstawa bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Właściwe rozmieszczenie kabin, regularny serwis i dostosowanie do potrzeb pracowników to nie tylko obowiązek, lecz także przejaw profesjonalizmu wykonawcy.
Aby mieć pewność, że inwestycja spełnia wszystkie normy BHP, zachęcamy do kontaktu z WC Serwis – firmą specjalizującą się w kompleksowej obsłudze zaplecza sanitarnego dla budów w całej Polsce.
Źródła:
https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00193
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971290844/O/D19970844.pdf
